Газета выходит с ноября 1967 года, в сети интернет с июля 1996 года
Поиск
Расширенный поиск

Основные рубрики


Официальный портал Минского городского исполнительного комитета, minsk.gov.by





Рассылка
E-mail:






22 июня 2017 (четверг) № 25 (12736)
ГлавнаяНовости

Беларускае слоўка

Азярод

Яшчэ ў другой палове ХХ стагоддзя амаль на кожным беларускім вясковым падворку можна было пабачыць безліч свойскіх жывёл: кароўку-карміцельку, коз, авечак, кабанчыкаў. Былі яны і ў жыхароў нашых вёсачак — Дакурнішкі, Навікі, Мікуцяны, што ў Ашмянскім раёне Гродзен­скай вобласці. І каб забяспечыць усёй гэтай жыўнасці камфортную зімоўку, кожнае лета мы, падлеткі, шчыравалі ўздоўж чыгункі, на поплаве, на балоцістых участках, ля сажалак дзеля назапашвання травы, якую трэба было не толькі скасіць, але і добра высушыць.
08 Июль 2015 (18:41)

Ночвы

У ХХІ стагоддзі рэдка дзе можна пабачыць драўлянае прыстасаванне, над якім плакала бабуля з вядомай казкі «Залатая рыбка“. Па-руску яно называецца корыто, а ў беларускай мове з глыбокай старажытнасці захавалася мілагучнае слоўка, ужыванае толькі ў множным ліку, ночвы.


24 Июнь 2015 (18:09)

Водар

Пачатак лета ў Беларусі — гэта заўсёды безліч прыемных пахаў, якімі напоўнена паветра, сагрэтае за дзень сонечнымі промнямі. Праўда, найчасцей для апісання прыроды з яе духмянасцю і прыгажосцю беларускамоўныя аўтары аддаюць перавагу мілагучнаму сіноніму водар (рускі адпаведнік — аромат):  “Ап’яняе водар вішань, / Смагнуць вусны без дажджу“ . Гоўдзіс).


10 Июнь 2015 (18:52)

Праснáк

Першапачаткова старажытныя людзі спажывалі зерне цалкам. Пасля вынаходніцтва зерняцёркі (яна складалася з двух пляскатых камянёў — правобраз млына) яго пачалі малоць і атрымліваць муку. З мукі навучыліся рабіць кашу, а затым запякаць яе на гарачым камені. Такая запечаная каша і стала першым хлебным прадуктам, які згатаваў наш далёкі кухар-прашчур


03 Июнь 2015 (18:59)

Абшáр

Вясна — цудоўная пара года, якая прываблівае кожнага старога, і малога) сваёй прыгажосцю, яркасцю фарбаў, забытай пасля зімы цеп­лынёй. У сонечныя дні травеньскага надвор’я, калі ўсё цвіце, чуцен голас шматлікіх птушак, а ў паветры стаяць пахі свежасці, хочацца ўзбегчы на прыгорак і любавацца родным абшарам. Найбольш блізкія рускія адпаведнікі да гэтага беларускага слоўка — простор, пространство.


20 Май 2015 (19:30)

Дзірвáн

Слоўка дзірван, якому прысвяціла адзін са сваіх вершаў паэтка Галіна Каржанеўская, адносіцца да спрадвечна беларускай лексікі. Яго прынята лічыць даўнім запазычаннем з літоўскай мовы, у якой па сёння маецца цэлае гняздо аднакаранёвых адзінак: dirvónas (аблога, цаліна) , dirva (ралля) , dirvonuoti (ляжаць цаліной, ператварацца ў аблогу, дзервянець)


14 Май 2015 (12:27)

Узычыць


23 Апрель 2015 (12:38)

Рáдаўніца


16 Апрель 2015 (12:32)

Лоўж


09 Апрель 2015 (11:50)

Жартаслоўе


02 Апрель 2015 (12:07)

Сáжалка

Навукоўцы з Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта ўстанавілі: узровень забяспечанасці вадой на душу насельніцтва ў нас сярэднееўрапейскі (6,1 тысячы кубаметраў на чалавека ў год) і значна большы, чым у суседніх дзяржавах Польшчы — 1,7 тысячы, на Украіне — 4,1 тысячы кубаметраў на чалавека ў год).
25 Март 2015 (16:24)

Ушчэп


18 Март 2015 (15:06)

Сукéнка


04 Март 2015 (15:32)

Радзюжка


25 Февраль 2015 (15:56)

Нішчымніца


11 Февраль 2015 (15:11)

Алéй

Большасць вучоных лі­чаць, што слоўка алей, добра вядомае заходнеславянскім і ўсходнеславянскім мовам, — даўняе пазычанне з лацінскай мовы oleum. Вось як перадавалася яно на пісьме ў мінулым і пішацца цяпер: у стараславянскай мове — оли, старабеларус­кай — олй, чэшскай, польскай, славацкай — оlej, ва ўкраінскай — олій. Форма оли ўзнік­ла пад уплывам дзеясловаў liti, lěj (ліць).
05 Февраль 2015 (12:08)

Філіжáнка

Сёння часта даводзіцца чуць, асабліва ад людзей, якія заканчавалі школу ў 70-80-я гады ХХ стагоддзя, выказванні тыпу: «Нас вучылі не такой беларускай мове, якую мы чуем сёння. Многія словы нам незразумелыя і рэжуць слых». Гэтыя людскія развагі суайчыннікаў — яшчэ адно пацверджанне таго, наколькі слаба мы ведаем сваю мову, наколькі рэдка выкарыстоўваем у паўсядзённасці, мала або зусім не цікавімся яе развіццём, функцыя­наваннем і ўдасканаленнем


28 Январь 2015 (23:37)

Спáдчыннік

У ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя, калі лексічныя нормы беларускай літаратурнай мовы былі яшчэ не ўсталяванымі, у творах знакамітых і аўтарытэтных на той час пісьменнікаў надз­вычай часта выкарыстоўваліся словы, характэрныя для рускай мовы: нядзеля — у значэнні не толькі дзень тыдня, агульны дзень адпачынку, але і ў значэнні тыдзень (сем дзён) , спасіба — гэта значыць дзякуй, наследнік — у значэнні асоба, якая атрымала спадчыну або мае права на яе атрыманне


21 Январь 2015 (18:13)

Фундáтар

Сінанімічнае багацце беларускай мовы фарміравалася на працягу многіх вякоў


15 Январь 2015 (09:46)

Аравíчы


08 Январь 2015 (14:05)

Стýдзень

Першапачаткова амаль усе народы называлі месяцы па характэрных прыродных з'явах або гаспадарчых работах, уласцівых канкрэтнаму часу
30 Декабрь 2014 (14:46)

Чаравíкі

У кожнай нашай мясцовасці здаўна існавалі свае каларытныя назвы абутку.
23 Декабрь 2014 (15:13)

Кýфаль

Аўтар беларускага «Буквара», пісьменнік, перакладчык Анатоль Клышка шмат разоў заклікаў далікатна абыходзіцца з посудам для пітва — і не толькі за сталом
17 Декабрь 2014 (15:13)

Руплíвец

Для называння клапатлівага, дбайнага, гаспадарлівага чалавека, які імкнецца ўсё рабіць акуратна, хутка і ў час, бытуе ў нашай літаратурнай і дыялектнай мовах мноства сінонімаў: дбáлы, старáнны, працаўнік, рабацяга, рукáты (майстра на ўсе рукі) , гаспадáрлівы, пíлны, сцíпны і іншыя.
10 Декабрь 2014 (15:50)

Снежань


03 Декабрь 2014 (13:36)

123 Ctrl →